การปลูกต้นจัน

จัน กิ่งพันธุ์ เสียบยอดปลูกติดผลเลย

ปกติ แล้วต้น “จัน” เป็น ไม้ยืนต้น ใช้เวลาปลูกนานหลายปีต้นจึงจะมีดอกและติดผล แต่ปัจจุบันมีเกษตรกร ขยายพันธุ์ต้น “จัน” โดยวิธีเสียบยอด ทำ ให้ผู้ชื้อไปปลูกสามารถเห็นดอกและผลได้เลย ไม่ต้องรอหลายสิบปีเหมือนกับต้นที่ ขยายพันธุ์ด้วยเมล็ด หรือตอนกิ่งแบบทั่วไป ปลูกได้ทั้งแบบลงดินและปลูกลงกระถาง ขนาดใหญ่ พอต้นเริ่มแข็งแรงหรือตั้งตัวได้ไม่นานจะเริ่มผลิดอกและติดผลเป็นชุด แรกทันที ที่สำคัญ ต้นจัน ที่ปลูกด้วยกิ่ง ที่เสียบยอด จะมีดอกและผลตลอดปี จึงกำลังเป็นที่นิยมของผู้ปลูกอยู่ในเวลา นี้

ต้นจัน หรือ DIOSPYROS DECAN -DRA LOUR. อยู่ในวงศ์ EBENACEAE เป็นไม้ยืนต้น สูง 10 -20 เมตร มีอายุยืนยาว 40-50 ปี ขึ้นไป ลำต้นใหญ่ แผ่กิ่งก้านกว้าง ใบ เดี่ยว ออกเรียงสลับ ปลายแหลม โคนมน แผ่นใบหนา ใบมีขนาดใหญ่ ยอดอ่อนมีขน สีเขียวสด เวลาใบดกให้ร่มเงาดีมาก

ดอก เป็นแบบแยกเพศ ดอกตัวผู้ออกเป็นช่อตามซอกใบ 10 -15 ดอก กลีบดอกเชื่อมติดกันเป็นรูปคนโท หรือรูปแจกันปากเล็ก สีขาวนวล ปลายแยกเป็นกลีบดอก 5 กลีบ ดอกตัวเมียออกเป็นดอกเดี่ยวๆ ออกตามซอกใบ ลักษณะดอกเหมือนกับดอกตัวผู้ทุกประการ แต่ จะมีขนาดใหญ่กว่า “ผล” มี 2 แบบคือ เป็นรูปทรงกลมแป้น ไม่มีเมล็ด เรียกว่า “ลูกจัน” หรือ “จัน” และรูปทรงกลมไม่แป้นเหมือนผลส้ม เขียวหวานขนาดย่อมมีเมล็ด เรียกว่า “ลูกอิน” หรือ “อิน” เมื่อผลสุก เป็นสีเหลืองสด มีกลิ่นหอมแรง รับประทานได้ รสหวานหอม คน เป็นโรคกระสับกระส่ายนอนไม่หลับ รับประทาน “ลูกจัน” สด จะหายได้ บางคนรับประทานกับน้ำกะทิสดหวาน หอมชื่นใจดี ปัจจุบันบางบ้านใช้ “ลูกจัน” วางใส่พานบูชาพระส่ง กลิ่นหอมดีนัก

ผลสุกของ “ลูก จัน” ใช้มีดคมๆกรีดเปลือกจากก้นผลไปจนถึงหัวผลเป็น 4 แนวเท่าๆกัน ลอกเอาเนื้อออกให้หมดแล้วนำเอาเปลือกที่มีเมือกเหนียวๆติดอยู่ติดไว้ ข้างฝาที่มีแดดส่องถึง หรือติดกับกระจกใส ทิ้งไว้ให้แห้ง ใช้ตกแต่งเพื่อความสวย งาม เรียกว่า “ดอกจัน” ปัจจุบันต้น “จัน” ที่เป็นกิ่งพันธุ์ เสียบยอดมีต้นขายที่ ตลาดนัดไม้ดอก ไม้ประดับ สวนจตุจักร ทุก วันพุธ-พฤหัสฯ บริเวณโครงการ 21 แผง “คุณพร้อมพันธุ์” ราคาสอบถามกัน เอง

สรรพคุณทาง สมุนไพร เนื้อไม้รสขมปนหวาน เป็นยาบำรุงประสาท บำรุง เนื้อหนังให้สดชื่นแก้ไข้ แก้ปอดตับพิการ แก้ร้อนในกระหายน้ำ ขับพยาธิ แก่นผสม กับสมุนไพรอื่น ต้มน้ำดื่มเป็นยาแก้ไข้ได้ดีครับ.

นายเกษตร