การเลี้ยงไก่ฟ้า

ไก่ฟ้า
ไก่ฟ้า จากสัตว์ป่า สู่สัตว์เศรษฐกิจ

“ไก่ฟ้า เป็นหนึ่งในสัตว์ป่าสวยงามที่นิยมเลี้ยงไว้ดูเล่น บางชนิดไว้ประดับบารมี และตลาดมีกำลังซื้อสูง ขณะเดียวกันเรายังมองไปที่การทดแทนการนำเข้าไก่ฟ้าและนกสวยงามจากต่างประเทศ ที่มีการนำเข้าเป็นจำนวนมากในแต่ละปี” คุณอภิวัฒน์ กล่าว

คุณชัชวาล พิศดำขำ ผู้อำนวยการสำนักอนุรักษ์สัตว์ป่าและพันธุ์พืช กล่าวว่า กรมอุทยานแห่งชาติฯ มีสถานีเพาะเลี้ยงสัตว์ป่าในทุกภูมิภาค รวม 23 แห่ง เพาะเลี้ยงพ่อแม่พันธุ์สัตว์ป่าชนิดต่างๆ รวมทั้งไก่ฟ้าทุกชนิด กรมอุทยานแห่งชาติฯ มีหน้าที่และมีความยินดีที่จะส่งเสริมและสนับสนุนการเพาะเลี้ยงสัตว์ป่าเชิง พาณิชย์ตามกรอบเจตนารมณ์ของ พ.ร.บ.สงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า 2535 ผู้สนใจสามารถติดต่อขออนุญาตเพาะพันธุ์ ขออนุญาตค้าสัตว์ป่าที่ได้จากการเพาะพันธุ์ อีกทั้งขอให้กรมอุทยานแห่งชาติฯ จัดหาพันธุ์สัตว์ป่าคุ้มครองชนิดที่อนุญาตให้เพาะเลี้ยงเพื่อการค้าได้ สนใจขอทราบข้อมูลและรายละเอียดได้จากเว็บไซต์ของกรมอุทยานแห่งชาติฯ

กล่าวสำหรับ ไก่ฟ้า เป็นสัตว์ปีกชนิดหนึ่งที่มีสีสันสวยงามสะดุดตาและให้ผลตอบแทนแก่ผู้เลี้ยง คุ้มค่า อย่างไรก็ตาม การเพาะเลี้ยงไก่ฟ้านั้น ผู้เลี้ยงจำเป็นต้องอาศัยความรู้ ประสบการณ์ การเอาใจใส่ ถึงจะประสบความสำเร็จ

เพื่อเป็นแนวทางในการเพาะเลี้ยงไก่ฟ้าสำหรับ มือใหม่และผู้ที่เลี้ยงอยู่แล้วให้ได้ผลดียิ่งๆ ขึ้นไป สำนักงานพัฒนาเศรษฐกิจจากฐานชีวภาพ (องค์การมหาชน) สำนักงานพัฒนาเศรษฐกิจจากฐานชีวภาพ (องค์การมหาชน) นำข้อสรุปจากเอกสารเผยแพร่ของ คุณสมพงศ์ บุญสนอง นักวิทยาศาสตร์ 8 ว สถานีเพาะเลี้ยงสัตว์ป่าภูเขียว จังหวัดชัยภูมิ มาเป็นข้อๆ ดังนี้ คือ

ข้อพิจารณาก่อนคิดจะเลี้ยงไก่ฟ้า

การเลี้ยงไก่ฟ้า จำเป็นต้องให้การดูแลเอาใจใส่ใกล้ชิดเป็นประจำทุกวัน ทั้งเรื่องที่อยู่อาศัย น้ำ อาหาร และการสุขาภิบาล ไม่ใช่เลี้ยงแล้วปล่อยทิ้งขว้างไม่ดูแลเอาใจใส่เท่าที่ควร ทำให้สัตว์อยู่ไม่สุขสบาย อาจเป็นการทรมานสัตว์และสร้างความเสียหายแก่ผู้เลี้ยงและผู้พบเห็น ดังนั้น ก่อนที่จะตัดสินใจเลี้ยงไก่ฟ้า ไม่ว่าจะเพื่องานอดิเรกหรือทำเป็นอาชีพก็ตาม ต้องมีใจรักสัตว์และต้องศึกษาถึงปัญหาต่างๆ ในการเลี้ยง วิธีการคัดเลือกพันธุ์ รวมทั้งการมีสภาพพื้นที่ที่เหมาะสม มีเงินทุนหมุนเวียนมากพอไม่ให้เกิดปัญหา ยกตัวอย่าง เช่น ไก่ฟ้าหลังขาว มีต้นทุนการผลิตไข่ฟองละ 181 บาท ลูกไก่อายุ 1 วัน ตัวละ 468 บาท และไก่ฟ้าโตเต็มวัย ตัวละ 2,302 บาท เป็นต้น

ปัญหาและอุปสรรคในการเลี้ยงไก่ฟ้า

1. การเลี้ยงไก่ฟ้าต่างจากการเลี้ยงสัตว์ปีกอื่นๆ คือ ต้องเลี้ยงบนพื้นดินและมีเนื้อที่มากกว่า เพื่อให้ดูสวยงามและถูกลักษณะ และไม่สามารถเลี้ยงปล่อยได้ ไก่ฟ้าบางชนิดตัวผู้ดุมาก มักตีตัวเมียตายบ่อยๆ เช่น ไก่ฟ้าหน้าเขียว ไก่ฟ้าบางชนิดมีเสียงร้องดัง เช่น นกยูง นกหว้า ซึ่งอาจมีปัญหากับเพื่อนบ้านได้

2. ไก่ฟ้า เป็นสัตว์ที่ค่อนข้างมีราคาสูง ดังนั้น จึงจำกัดเฉพาะผู้ที่มีรายได้มากพอสมควร

3. ไก่ฟ้า เป็นสัตว์ที่หาซื้อยาก ขายยาก เพราะเนื่องจากการเลี้ยงยังไม่แพร่หลาย ไก่ฟ้าไม่มีขายตามท้องตลาดทั่วไป บางท่านต้องการเลี้ยงแต่ไม่รู้จะไปหาซื้อที่ไหน นอกจากจะรู้จักผู้เลี้ยงโดยตรงหรือรู้จากแหล่งพ่อแม่พันธุ์ของส่วนราชการ ได้แก่ สถานีวิจัยการเพาะเลี้ยงสัตว์ป่าของกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่าและพันธุ์พืช อีกทั้ง กฎระเบียบการซื้อขายก็ยังไม่ชัดเจน ทำให้เกิดปัญหาขาดพ่อแม่พันธุ์ จากการที่มีพ่อแม่พันธุ์น้อยทำให้ปัญหาที่ตามมาคือ การผสมเลือดชิดเนื่องจากไม่มีทางเลือกอื่น

4. การเลี้ยงไก่ฟ้าต้องอาศัยเทคนิค ความรู้และประสบการณ์ ปัญหาในระหว่างการเลี้ยงเกิดขึ้นเสมอ ดังนั้น ผู้เลี้ยงต้องขวนขวายหาความรู้สร้างทักษะมากพอสมควร ประกอบกับตำราที่จะค้นคว้าค่อนข้างมีน้อย ส่วนใหญ่จะเป็นภาษาต่างประเทศ จึงมักจะใช้วิธีถามจากผู้ที่มีประสบการณ์มาก่อน

5. ปัญหาด้านกฎหมาย ถึงแม้พระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2535 จะอนุญาตให้เพาะเลี้ยงไก่ฟ้าได้ แต่ในทางปฏิบัติ ยังมีเงื่อนไข กฎระเบียบต่างๆ อีกมากมาย ผู้เลี้ยงจึงต้องแน่ใจได้ว่าจะสามารถปฏิบัติตามกฎระเบียบนั้นๆ ได้อย่างเคร่งครัด

การเลือกซื้อไก่ฟ้ามาเลี้ยง

ก่อนที่จะ ตัดสินใจเพาะเลี้ยงไก่ฟ้า จำเป็นต้องทำความรู้จักสายพันธุ์ไก่ฟ้า รวมทั้งอุปนิสัยและพฤติกรรมต่างๆ ของไก่ฟ้าแต่ละชนิด โดยศึกษาจากรายละเอียดได้จากชนิดพันธุ์ไก่ฟ้า ดังที่จะกล่าวต่อไป หรือจากเอกสารตำราอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง และจะเป็นการดีหากได้เห็นตัวสัตว์จริงและสอบถามจากผู้ที่เคยเลี้ยงหรือกำลัง เพาะเลี้ยงอยู่ ซึ่งการเริ่มต้นที่ดีจะนำไปสู่ความสำเร็จในการเพาะเลี้ยง

การคัดเลือกพันธุ์ไก่ฟ้า ควรพิจารณาดังนี้ คือ

1. เป็นชนิดที่เป็นความต้องการของตลาด หรือชนิดที่ผู้เลี้ยงมีความพึงพอใจ

2. หากเป็นมือใหม่ควรเลือกชนิดที่เพาะเลี้ยงขยายพันธุ์ง่ายก่อน

3. สายพันธุ์สัตว์ควรเป็นสายพันธุ์แท้ มีลักษณะรูปร่าง สีสัน ตรงตามสายพันธุ์

4. เลือกสัตว์จากแหล่งที่เชื่อถือได้ มีพันธุ์ประวัติที่ดี

5. นอกจากพันธุ์ประวัติแล้ว ให้ดูที่ลักษณะภายนอก เช่น มีสีสันสวยสด ขนเป็นมัน ดวงตาสดใส แข้งขาและนิ้วเท้าไม่บิดงอ เดิน วิ่ง เป็นปกติ มีร่างกายสมบูรณ์ แข็งแรง

6. ราคาสมเหตุสมผลตามสายพันธุ์ ความสมบูรณ์และตามช่วงอายุของสัตว์ ทั้งนี้ ควรศึกษาจากผู้รู้ก่อนตัดสินใจ ไก่ฟ้าส่วนใหญ่จะเริ่มเต็มวัยเมื่ออายุ 2-3 ปี และให้ผลผลิตดีต่อเนื่องไปถึง 8-10 ปี

7. หลีกเลี่ยงพ่อแม่พันธุ์ที่มาจากเครือญาติกัน เพื่อป้องกันการผสมเลือดชิด ซึ่งจะเกิดปัญหาในรุ่นต่อๆ ไป เช่น ทำให้ได้ไข่ที่ไม่มีเชื้อ ไข่เชื้อตายหรือตายโคมง่าย ลูกไก่ที่เกิดมาอ่อนแอ เลี้ยงรอดยาก เป็นต้น

แหล่งซื้อขายไก่ฟ้า

ไก่ ฟ้า เป็นสัตว์ที่หาซื้อยาก ขายยาก เพราะปัจจุบันยังเพาะเลี้ยงกันอยู่ในวงจำกัด แต่ละชนิดมีราคาค่อนข้างสูง แต่ในอนาคตอาจจะง่ายขึ้นเพราะกฎหมายอนุญาตให้เพาะเลี้ยงได้ อย่างไรก็ตาม เมื่อกฎหมายมีผลในทางปฏิบัติแล้วพอจะมีแหล่งซื้อขายไก่ฟ้ามาเลี้ยงได้ ดังนี้ คือ

1. หน่วยงานเพาะเลี้ยงสัตว์ป่าของกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่าและพันธุ์พืช ได้แก่ สถานีวิจัยการเพาะเลี้ยงสัตว์ป่า ที่กระจายอยู่ตามจังหวัดต่างๆ ทั่วประเทศ โดยติดต่อสถานีโดยตรงหรือติดต่อไปยังกลุ่มวิจัยการเพาะเลี้ยง สำนักอนุรักษ์สัตว์ป่า กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่าและพันธุ์พืช บางเขน กรุงเทพฯ 10900 เบอร์โทรศัพท์ (02) 579-9630 และ (02) 255-7336

2. ตามฟาร์มเพาะเลี้ยงไก่ฟ้า หรือผู้เลี้ยงที่ขออนุญาตถูกต้องตามกฎหมาย ข้อดีคือ ไม่ต้องผ่านพ่อค้าคนกลางราคาจะถูกกว่า และสามารถสอบถามประวัติสัตว์ วิธีการเลี้ยงดู พร้อมได้ดูของจริงด้วย

3. ร้านค้าสัตว์เลี้ยงจำพวกนกต่างๆ ที่ขออนุญาตถูกต้องตามกฎหมาย ข้อดีคือ สามารถเลือกดูชนิดที่เราต้องการเมื่อไรก็ได้ที่มี แต่ข้อเสียคือ ราคาจะค่อนข้างแพง และที่สำคัญส่วนใหญ่จะไม่ทราบประวัติที่มาของสัตว์ อาจถูกหลอกได้ง่าย และสัตว์อาจติดโรคมาจากสัตว์ที่เลี้ยงอยู่ด้วยกันระหว่างรอขาย

ดร. ชวาล ทัฬหิกรณ์ อดีตรองอธิบดี กรมอุทยานแห่งชาติฯ กล่าวว่า ?การเปิดอบรมการเพาะเลี้ยงไก่ฟ้าอย่างเป็นทางการที่ผ่านมานั้น เป็นเพียงโครงการนำร่องเท่านั้น เรายังมีสัตว์ป่าเพื่อพัฒนาเป็นสัตว์เศรษฐกิจอีกหลายชนิด คาดว่าหลังจากเรื่องไก่ฟ้าเรียบร้อยแล้ว เราจะนำเรื่องกวางไทย และชะมดเช็ด มาส่งเสริมเพื่อการค้าและเปิดอบรมอย่างเป็นทางการ พร้อมจำหน่ายสายพันธุ์ด้วย แต่ตอนนี้ขอทำเรื่องไก่ฟ้าให้เป็นสัตว์เศรษฐกิจอย่างยั่งยืนเสียก่อน เพื่อสร้างงาน สร้างเงิน ให้ชาวบ้าน ในขณะเดียวกันเราก็สามารถอนุรักษ์สายพันธุ์ในธรรมชาติได้ด้วย ซึ่งเป็นไปตามเจตนารมณ์ของ พ.ร.บ. สงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า 2535?

โครงการ ส่งเสริมการเลี้ยงไก่ฟ้า ที่เปิดอบรมดังกล่าว เป็นการเปิดโอกาสให้กับผู้สนใจที่ยึดอาชีพนี้ เป็นเพียงโครงการนำร่องที่จะขยายสู่สัตว์ป่าชนิดอื่นๆ ต่อไป…โปรดรอคอย

ไชย ส่องอาชีพ
วันที่ 01 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2552 ปีที่ 21 ฉบับที่ 448